Jaką rolę pełni zadatek?
Zadatek jest świadczeniem, które jest przekazywane przez jedną ze stron przy zawarciu umowy art. 394 kc. Polega na przekazaniu sumy pieniężnej lub rzeczy. Zadatek, podobnie jak zaliczka, podlega zarachowaniu na poczet świadczenia strony, która go wręcza, chyba, że jest to niemożliwe, np. z uwagi na przedmiot świadczenia - wtedy zadatek podlega zwrotowi. Odmiennie jednak od zaliczki, zadatek pełni przede wszystkim funkcję zabezpieczającą, gdyż, zgodnie z art. 394 kodeksu cywilnego, w przypadku niewykonania umowy przez jedną ze stron, druga strona może bez wyznaczania terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej. Skutek przyjęcia zadatku, to jest obowiązek zwrotu sumy dwukrotnie wyższej, nie następuje w każdym przypadku, jest mianowicie wyłączony na mocy woli stron lub jeśli to wynika ze zwyczaju. Zadatek ma więc za zadanie dyscyplinować strony do prawidłowego wykonania obowiązków umownych.
Charakter świadczenia wręczonego przy zawarciu umowy jako zadatku musi wynikać z woli stron. W przypadku niepewności czy wolą obu stron było wręczenie zadatku, świadczenie to może być uznane za zaliczkę, a więc odpadnie całkowicie możliwość realizowania roszczeń typowych dla zadatku, to jest żądania sumy podwójnej lub zachowania zadatku. Zadatkiem jest świadczenie wręczone przy zawarciu umowy a niepo jej zawarciu, nawet w krótkim odstępie czasu - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1999 r.; I CK N 262/98;